Kalecilik kabiliyetinizi tecrübe edin

Devamı…

DH’ta bir arkadaşın paylaştığı ve hoşuma giden bir yazı.

Yıllar öncesi. Öğrenciyim. Hava bunaltıyor. Yorgunum. Az sonra bineceğim otobüste de oturamayacağım kesin. Bari beklerken dinlenebilirdim. Duraktaki banka oturmaya niyetlendim. Ama garip ki, benden önce oturanlar oturak yerine ayaklarını koymuşlar, bankın arkalığını da oturmak için kullanmışlardı. Gençler öyle otururdu o zamanlar. (Herkes gibi otururlarsa, yaşlı sanılmaktan mı korkarlardı?) “Böyle gelmiş, böyle gider”di. Ben de onlar gibi oturmak zorunda kaldım. Ayaklarımı oturak yerine koydum, bankın arkalığının daracık ucuna yerleştim. Çok geçmedi ki banka benim gibi oturamayacak yaşlı teyze, benden önce banka benim gibi oturan gençlerin hepsinin hesabını bana sordu. İyice bir fırça yedim. Ben o azarı hak etmemiştim ama o haklıydı. Sustum.
Meğer ben o koltuğa oturmadan yıllar önce, ABD’de bir araştırmacı, o teyzeye karşı yaşadığım acı mahcubiyetin hesabını yapmışmış. Şimdi haberim oldu. “Kırık Cam Teorisi” hesabıymış bu.

Anlatıldığı kadarıyla: “Kırık Cam Teorisi” ABD’li suç psikologu Philip Zimbardo’nun 1969′da yaptığı bir deneyden ilham alınarak geliştirilmiş. Zimbardo, suç oranının yüksek olduğu, yoksul Bronx ve daha yüksek yaşam standardına sahip Palo Alto bölgelerine birer 1959 model otomobil bıraktı. Araçların plakası yoktu, kaputları aralıktı. Ve olup bitenleri izledi. Bronx’taki otomobil üç gün içinde baştan aşağıya yağmalandı. Diğerine ise bir hafta boyunca kimse dokunmadı. Ardından Zimbardo ve iki öğrencisi ’sağ kalan’ otomobilin yanına gidip çekiçle kelebek camını kırdı. Daha ilk darbe indirilmişti ki çevredeki insanlar (zengin beyazlar) da olaya dahil oldu. Birkaç dakika sonra o otomobil de kullanılmaz hale gelmişti. “Demek ki” diyordu Zimbardo, “ilk camın kırılmasına ya da çevreyi kirleten ilk duvar yazısına izin vermemek gerek. Aksi halde kötü gidişatı engelleyemeyiz.”

Şimdi niye o banka öyle oturduğumu anladım. Ve benim olmayan suça nasıl da kolayca katılabildiğime, hatta onu çoğalttığıma şaşırmadım. Ayrıca benden önceki suçların hepsinin hesabının bana sorulmuş olması da gerekiyormuş.

“Kırık Cam Teorisi”nin takipçileri bakın ne diyor: “Metruk bir bina düşünün. Binanın camlarından biri bile kırık olsa, o camı hemen tamir ettirmezseniz, çok kısa sürede, oradan geçen herkes bir taş atıp, binanın tüm camlarını kırar. Ben ilk cam kırıldığında hemen tamir ettirdim. Bir elektrik direğinin dibine ya da bir binanın köşesine, biri bir torba çöp bıraksın. O çöpü hemen oradan kaldırmazsanız, her geçen, çöpünü oraya bırakır ve çok kısa bir sürede dağlar gibi çöp birikir. Ben ilk konan çöp torbasını kaldırttım.”

Bunları niye mi anlattım? Kalbimizde ucundan kıyısından kırılmış camlar taşıyoruz sürekli… Ruhumuzun başköşelerine ilk başta önemsiz gözüken, laf etmeye değmez çöpler bırakıyoruz her gün. Küçük küçük günahlar, minik minik hatalar camı kırık araba gibi diğerlerini de camları kırmaya, kapıları çerçeveleri indirmeye teşvik ediyor. Pişmanlığımızı fırsat bilip ortadan kaldıracak kadar ciddiye almadığımız “çöpler”imiz, sürçmelerimiz, kötülüklerimiz, ayıplarımız, kokuşmuş çöp dağlarına, kötülük yığınlarına kapı aralıyor. “Böyle gelmişse, böyle gider” diye kendi kendimizi ağır veballer altında ezdirdikçe ezdiriyoruz.
Kırık camın oradaki varlığı, diğer camların da kırılabileceğine dair bir haklılık üretir içimizde. Çöpün bizden önce oraya atılmış olması, oraya çöp atmanın bir alışkanlık olduğunu söyler bize. Çok geçmeden biz de o alışkanlığa alışır, alışık olunanı yapmakta haklı görürüz kendimizi. Cam ilk kırıldığında hafife alırsak, ağırlaşır cam kırıkları. Çöp ilk atıldığında umursamazsak, umursamazlığımız bir çöp dağını besler.

Tam da “hafife almakla” açılan, “umursamazlıkla” genişleyen bir “yol(suzluk)”u tarif eden sûre’nin (Mutaffifîn) berceste ayetinin konusudur “cam kırıkları teorisi”: “Yapmaya alıştıkları kötü işler, gitgide kalplerini paslandırdı.” (Mutaffifîn, 83/14).

Bir de aynı ayeti yorumlayan Efendimizin [asm] küçümseyerek/hafife alarak ilerlediğimiz yol(suzluk)u tarif edişine kulak verelim: “İnsan bir günah işler ve onu tevbe ile silmezse, kalbinde bir leke olarak kalır. Eğer tevbe ederse kalbi yine parlar. İkinci bir günah işlediğinde ise o leke büyür. Ve kalb günah işleye işleye öyle bir kararır ki, bütün kalbi ele geçirir.”

Özür dilemeye değmez gördüğümüz küçücük bir cam kırığı, bizi özür dileyemez bir kırıklığa mahkum ediyor.
Değil mi?

Makale ” http://fatihiraz.net/2009/08/26/kirik-cam-teorisi/ ” den alınmıştır. İzinsiz alıntı yapmayınız! ©

Sıtkı ise soruları yanıtmalak istemedi. Bu arada uzun süredir kavgalı olduklarıda biliniyordu…

-Kurtarmaya gelen ambulansın suratınıza park etmesi.
(E5 otoyolu, Kumburgaz mevkii)

-Traş olurken berberin “rahatlatır” güdümlü, boynu aniden sağa sola
çevirme hareketi sonucu, boynun kırılması.
(Erzurum, Merkez Berber Salonu)

- Kafasında mermer kırdırmaya çalışan medyatik karatecilerin travma
sonucu ölümü
(Esenler Karete Salonunda)

- Kurban bayramında kaçan koçların boynuzları bir yerlerinize sokması
sonucu ölüm
(K.Maras’ın Çoğulhan Kasabası)

- Mideye kaçan sineği öldürmek için ağza sheltox sıkmak suretiyle ölüm
(İstanbul/Sultanbeyli)

- Bir arabaya 11 kişi binip viyadüğe uçmak
(Molla Gürani Viyadüğü/İstanbul)

- Katta olmayan asansöre binme teşebbüsü
(Ali Kırca/Kuruçesme’deki evinde; sadece yaralanma)

- Balkona 50 kişi çıkılması sonucu balkonun çökmesiyle olusan toplu ölüm.
(Dudullu’da bir Köy nişan töreninde)

- Ormanda zehirli mantarları ailece yiyerek,anaa ne güzel !!? diyip
akşama evde ölü bulunan Türk ailesi
(Datça’da)

- Yatağındaki tahtakurusu veya bilimum haşeratı öldürmek için yatağı
ilaçladıktan biraz sonra uykuya dalarak göçmek
(Bodrum/Yalıkavak Köyü)

- Elektrik direğine yaslanıp ayakkabısına kaçan taşı çıkartmak için
ayağını silkelerken elektrik çarptığını sanan yardımsever bir laz
tarafindan kafasına kürek, kalas vb vurularak ölmek.
(Rize/Ardesen Kasabası/Tunca Köyü)

- Denizcilik işletmesinin Gaziantep tankerinde geçen bir olay:
Geminin üçüncü mühendisi kontrol için geminin buhar kazanına girer
(kimseye haber vermemiştir). Daha sonra işgüzarın biri “niye bu kazan
kapağı açık” der ve kapağı kapatır akabinde gemi sefere çıkar.
(Kocaeli/Dilovasi İskelesi)

- Yolda mutlu mesut yürürken kafaya balkon düşmesi
(Gene Dudullu’da)

- Para çekmek amacıyla girilen bankamatik gişesinde elektrik çarpması
sonucu ölüm.
(Ziraat Bankası, Bozcaada Şubesi)

- Trafik kazasından yaralı olarak kurtarılıp, hastaneye kaldırılırken
ambulansın kaza yapması sonucu ölüm.
(Ülkemizin bir çok şehrinde sık rastlanan bir vaka)

- Bir marangozhanede çalışan işçiler iş çıkışı üzerlerindeki talaşları
kompresör ile temizlemektedirler. Bu arada arkadaşına yardımcı olan
işçi Ali, şaka olsun diye, Burhan’ın neticesine doğru hava tutar. Buna
içerleyen Burhan, “öyle şaka olmaz böyle olur” diyerek hava
tabancasını alır ve Ali’nin makatına sokar. Bağırsakları patlayan Ali
hastane yolunda hakkın rahmetine kavuşur.
(İstanbul, Ayazağa Sanayi Sitesi)

- Nüfus sayımı nedeniyle bom bos olan otoyolda bir sayım görevlisinin
bariyerlere girmesi sonucu ölümü.
(TEM otoyolu Gebze mevkii)

- Aynı iş yerinde biri gündüz bir gece vardiyasında olmak üzere
çalışmakta olan baba oğuldan biri mobylette motor ile işe gitmekte
diğeri ise bir başka mobylette ile eve dönmekte iken, yol üzerindeki
sert bir virajda karşılaşmaları ve birbirlerine selam vermek isterken
çarpışıp beraberce ölmeleri.
(Konya, Meram Mahallesi)

- Kafalar güzel bir şekilde TEM otoyolunda seyreden bir araçtaki beş
kişinin; süper fm’de çalmaya başlayan oynak bir şarkı sonrası aracı
sağa çekmesi ve Otoyol da göbek atmaya başlaması sonucu ölüm. Daha da
ilginci bu 5 kişiden 3′ünün ölümü ve üçüne de ayrı ayrı araçların
çarpmış olması.
(Adapazar/Hendek)

- Eskiden anlatılan bir lunapark vakası: Parkın 2 kafadar gece
bekçisi, uçan sandelye midir nedir işte onu çalıştırıp bi güzel
kurulmuşlar. Bekçilerin ikisi de bütün gece kusarak hakkın rahmetine
kavuşmuşlar.
(Yil:1971,yer:Göztepe Lunaparkı “Şimdilerde Göztepe Parkı’nın oldugu mevkii”)

Aslında bu yıkıcı bir sorun.  Ama sorun değil, çünkü bu blog’un bir amacı yok,  dece web tasarım pratiği yapmama yarayan bişey. O yüzden kaldığım yerden yazılarıma devam edeceğim. Öncekiler ne mi oldu; puff!